تبلیغات
وبلاگ دانشجویان مدیریت 88 دانشگاه شیراز - آشنایی با تکنیک DEMATEL
تاریخ : جمعه 17 آبان 1392 | 12:41 | نویسنده : سیدعباس علوی
تکنیک DEMATEL مخفف عبارت Decision Making Trial And Evaluation است. تکنیک دیمتل توسط Fonetla و Gabus به سال 1971 ارائه شد. تکنیک دیمتل که از انواع روش‌های تصمیم‌گیری بر اساس مقایسه‌های زوجی است، با بهره‌مندی از قضاوت خبرگان در استخراج عوامل یک سیستم و ساختاردهی نظام‌مند به آنها با بکارگیری اصول نظریه گراف‌ها، ساختاری سلسله‌مراتبی از عوامل موجود در سیستم همراه با روابط تاثیر و تاثر متقابل ارائه می‌دهد، بگونه‌ای که شدت اثر روابط مذکور را به صورت امتیاز عددی معین می‌کند. روش دیمتل جهت شناسایی و بررسی رابطه متقابل بین معیارها و ساختن نگاشت روابط شبكه به كار گرفته می‌شود. از آنجا كه گراف های جهت دار روابط عناصر یك سیستم را بهتر می توانند نشان دهند، لذا تکنیک DEMATEL مبتنی بر نمودارهایی است كه می تواند عوامل درگیر را به دو گروه علت و معلول تقسیم نماید و رابطه میان آن ها را به صورت یك مدل ساختاری قابل درك درآورد. تکنیک دیمتل عموماً برای بررسی مسائل بسیار پیچیده جهانی به‌وجود آمد. دیمتل نیز برای ساختاردهی به یک دنباله از اطلاعات مفروض کاربرد دارد. به‌طوریکه شدت ارتباطات را به‌صورت امتیازدهی مورد بررسی قرار داده، بازخورها توأم با اهمیت آنها را تجسس نموده و روابط انتقال ناپذیر را می‌پذیرد.
۱- در نظرگرفتن ارتباطات متقابل؛ مزیت این روش نسبت به تكنیك تحلیل شبكه ای، روشنی و شفافیت آن در انعكاس ارتباطات متقابل میان مجموع هی وسیعی از اجزاء می باشد. به طوری كه متخصصان قادرند با تسلط بیشتری به بیان نظرات خود در رابطه با اثرات (جهت و شدت اثرات) میان عوامل بپردازند. لازم به ذكر است كه ماتریس حاصله از تكنیك دی متل (ماتریس ارتباطات داخلی)، در واقع تشكیل دهنده ی بخشی از سوپرماتریس است به عبارتی، تكنیك دی متل به طور مستقل عمل نمیكند بلكه به عنوان زیر سیستمی از سیستم بزرگتری چون ANP است. به طراحی پرسشنامه تکنیک دیماتل DEMATEL رجوع کنید.

۲- ساختاردهی به عوامل پیچیده در قالب گرو ههای علت و معلولی. این مورد یكی از مهمترین كاركردها و یكی از مهم ترین دلایل كاربرد فراوان آن در فرایندهای حل مسئله است. بدین صورت كه با تقسیم بندی مجموعه ی وسیعی از عوامل پیچیده در قالب گروه های علت معلولی، تصمیم گیرنده را در شرایط مناسب تری از درك روابط قرار می دهد. این موضوع سبب شناخت بیشتری از جایگاه عوامل و نقشی كه در جریان تاثیرگذاری متقابل دارند، می‌شود.

پنج مرحله برای انجام تکنیک دیمتل شناسائی کرده‌اند:
۱- تشکیل ماتریس ارتباط مستقیم (M) : زمانیکه از دیگاه چندنفر استفاده می‌شود از میانگین ساده نظرات استفاده می‌شود و M را تشکیل می‌دهیم.

۲- نرمال کردن ماتریس ارتباط مستقیم: N = K*M

که در این فرمول k به صورت زیر محاسبه می‌شود. ابتدا جمه تمامی سطرها و ستون‌ها محاسبه می‌شود. معکوس بزرگترین عدد سطر و ستون k را تشکیل می‌دهد.

فرمول ماتریس دیمتل

۳- محاسبه ماتریس ارتباط کامل

فرمول رویکرد DEMATEL

۴- ایجاد نمودار علی: causal diagram
- جمع عناصر هر سطر (D) برای هر عامل نشانگر میزان تاثیرگذاری آن عامل بر سایر عامل‌های سیستم است. (میزان تاثیر گذاری متغیرها)
- جمع عناصر ستون (R) برای هر عامل نشانگر میزان تاثیرپذری آن عامل از سایر عامل های سیستم است. (میزان تاثیرپذیری متغیرها)
- بنابراین بردار افقی (D + R) میزان تاثیر و تاثر عامل مورد نظر در سیستم است. به عبارت دیگر هرچه مقدار D + R عاملی بیشتر باشد، آن عامل تعامل بیشتری با سایر عوامل سیستم دارد.
- بردار عمودی (D - R) قدرت تاثیرگذاری هر عامل را نشان می‌دهد. بطور کلی اگر D - R مثبت باشد، متغیر یک متغیر علی محسوب می‌شود و اگر منفی باشد، معلول محسوب می‌شود.
- در نهایت یک دستگاه مختصات دکارتی ترسیم می‌شود. در این دستگاه محور طولی مقادیر D + R و محور عرضی براساس D - R می‌باشد. موقعیت هر عامل با نقطه‌ای به مختصات (D + R, D - R) در دستگاه معین می‌شود. به این ترتیب یک نمودار گرافیکی نیز بدست خواهد آمد.

دیاگرام تکنیک DEMATEL

۵- محاسبه آستانه روابط
جهت تعیین نقشه روابط شبکه (NRM) باید ارزش آستانه محاسبه شود. با این روش می‌توان از روابط جزئی صرف‌نظر کرده و شبکه روابط قابل اعتنا را ترسیم کرد. تنها روابطی که مقادیر آنها در ماتریس T از مقدار آستانه بزرگتر باشد در NRM نمایش داده خواهد شد. (Tzeng et al., 2007) برای محاسبه مقدار آستانه روابط کافی است تا میانگین مقادیر ماتریس T محاسبه شود. بعد از آنکه شدت آستانه تعیین شد، تمامی مقادیر ماتریس T که کوچکتر از آستانه باشد صفر شده یعنی آن رابطه علی در نظر گرفته نمی‌شود.

راهنمائی: محاسبه عملیات ماتریسی با اکسل

- تابع MDETERM  : برای یافتن دترمینان ماتریس
- تابع MINVERSE : برای یافتن معکوس ماتریس
- تابع MMULT : برای یافتن حاصل ضرب دو ماتریس
محدوده‌ای به اندازه محدوده ماتریس اصلی انتخاب کرده و فرمول مورد نظر را مستقیم وارد کنید. سپس کلید ctrl+shift+enter را فشار دهید.

فهرست منابع

آقا ابراهیمی، بابک.، ماکوئی، احمد.، صدرلاهیجانی، محمد همایون. ارزیابی چالش‌های شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های نفت و گاز با تکنیک DEMATEL ، (1387). مجله علمی-پژوهشی شریف، شماره 45، صفحه 121- 129.
اعرابی، سید محمد.، آزاد، ناصر (1382)، اثرات پیاده سازی سیستم آسیکودا بر بخش بازرگانی کشور، مجله پژوهش نامه بازرگانی، شماره 29 ، صفحه 137 تا 166.
جعفرنژاد، احمد.، احمد احمدی و محمدحسن ملكی. (1390). ارزیابی تولید ناب با استفاده از رویكرد تركیبی ازتكنیكهای ANP و DEMATEL در شرایط فازی، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی سال هشتم، شماره 20، صفحات1 تا 25.
شاه علیزاده، محمد.، محمد وحید ضیائی و مهدی الوانی. (1382). مدل انتخاب مدیران با متدولوژی AHP-DEMATEL، فصلنامه مدیریت، سال پنجم، شماره 12، صفحه 21-31.

Amiri, Maghsud., Jamshid Salehi Sadaghiyania, Nafiseh Payani, and Mahdi Shafieezadeh. (2011). Developing a DEMATEL method to prioritize distribution centers in supply chain, Management Science Letters
Bagheri, NaserMoghaddam., Mahdi Sahafzadeh, Amir Shafiei Alavijeh, Hami Yousefdehi, Hossein Hosseini. (2010). Strategic Environment Analysis Using DEMATEL Case Study of an Energy Research Institute in Iran, management science and engineering, Vol. 4, No. 4, 2010, pp. 95-105
Gabus, A., Fontela, E. (1972). World Problems an Invitation to Further Thought within the Framework of DEMATEL. Switzerland Geneva: Battelle Geneva Research Centre
Gabus, A., Fontela, E.. (1973). Perceptions of the World Problematique: Communication Procedure, Communicating with those Bearing Collective Responsibility (DEMATEL Report No. 1). Switzerland Geneva: Battelle Geneva Research Centre
Taghizadeh Herat, Ali., Rassol Noorossana, Sahar parsa1 and Elahe Shariatmadari Serkani. (2012). Using DEMATEL – Analytic network process (ANP) hybrid algorithm approach for selecting improvement projects of Iranian excellence model in healthcare sector, African Journal of Business Management Vol. 6(2), pp. 627-645



  • بک لینک | قالب وبلاگ | گسیختن