تبلیغات
وبلاگ دانشجویان مدیریت 88 دانشگاه شیراز - شاخصOEE
تاریخ : جمعه 27 بهمن 1391 | 02:19 | نویسنده : سیدعباس علوی

اثربخشی جامع تجهیزات یا Overall Equipment Effectiveness (OEE) چیست؟

OEE یک ابزار اندازه‌گیری جامع از تجهیزات تولیدی کارخانه می‌باشد که متدولوژی کاهش مشکلات ماشین‌آلات تولیدی و اجرای بهبود مداوم تولید را به کار گرفته و در ابتدا از اقدامات اصلاحی به بهترین وجه در جهت محدود کردن تجهیزاتی که تأثیر منفی بر تولید داشته باشند استفاده می‌کند و در انتها اقدامات اصلاحی به دیگر قسمت‌های کارخانه بسط داده می‌شود.

در هر فرآیند تولید، شش نوع ضایعات وجود دارد که باعث کاهش اثربخشی ماشین‌آلات می‌شود، جدول زیر این شش نوع ضایعات را نشان می‌دهد:

مشکل ایجادشده

نوع ضایعات

هدر رفتن زمان (کاهش زمان در دسترس ماشین‌آلات)

1- خرابی و ازکارافتادگی

2- زمان انتظار

کاهش سرعت (کاهش نرخ عملکرد ماشین‌آلات)

3- توقف‌های کوتاه‌مدت

4- کاهش سرعت

کاهش سطح کیفی محصولات

5- ضایعات

6- دوباره‌کاری

 منظور از هدر رفتن زمان، از دست رفتن زمان‌های کاری است که باید صرف تولید شود، اما به دلایل گوناگون این امر رخ نمی‌دهد. توقف ماشین‌آلات می‌تواند دو دلیل عمده داشته باشد: تعمیرات برنامه‌ریزی شده و نیز خرابی و ازکارافتادگی ناگهانی ماشین که منجر به انجام تعمیرات پیش‌بینی نشده می‌شود و دوم زمان‌های انتظار (زمان‌های آماده‌سازی، تعمیرات، استراحت کارگران و ...). البته ممکن است ماشین‌آلات به دلایلی هم‌چون نبود مواد اولیه یا مشکلات حمل‌ونقل نیز متوقف شوند، اما از آنجا که این مشکلات مربوط به ماشین‌آلات نبوده و ناشی از مسائلی در قسمت‌های دیگری از خط تولید می‌باشند آنها را در گروه دیگری به نام "مشکلات خط تولید" جای می‌دهند.

کاهش سرعت ماشین‌آلات به این معناست که ماشین مشغول به کار است، اما با حداکثر سرعت خود کار نمی‌کند. دلیل این مسئله می‌تواند توقف‌های جزئی و کوتاه مدت ناشی از مشکلاتی چون متوقف شدن کانوایر و یا کاهش سرعت ماشین (تفاوت سرعت حداکثری و سرعت واقعی ماشین) باشد.

کاهش سطح کیفی محصولات به معنای تولید محصولاتی است که با حدود مشخصات کیفی طراحی شده هماهنگی ندارند. چنین محصولاتی یا ضایعات محسوب می‌شوند و باید دور ریخته شوند (به ویژه ضایعات آغاز عملیات که ناشی از ناپایداری فرآیند هستند) یا نیاز به دوباره‌کاری دارند تا به سطح کیفیت قابل قبول برسند. این شش نوع ضایعات را می‌توان در سه دسته کلی جای داد: نرخ در دسترس بودن، نرخ عملکرد و ضریب کیفیت.

نسبت OEE با ضرب سه عامل موثر بر اثربخشی تجهیزات که در بالا به آنها اشاره شد بر حسب درصد محاسبه می‌شود:

100٪ * (نرخ کیفیت محصولات تولید شده * نرخ عملکرد ماشین *  نرخ دردسترس بودن ماشین) = OEE

 

اندازه این نسبت برای یک ماشین ایده‌آل که هیچ‌گونه ضایعاتی ندارد برابر ٪100 است. شاخص OEE محاسبه شده برای هر ماشین نشان می‌دهد که آن ماشین در مقایسه با یک ماشین ایده‌آل که همواره با حداکثر سرعت و ظرفیت، محصولاتی با کیفیت مناسب را تولید می‌کند در چه سطی از بهره‌وری قرار دارد.

نرخ در دسترس بودن یک ماشین، به صورت نسبت مدت زمان‌های کاری ماشین در یک شیفت (زمانی که ماشین مشغول تولید است) به کل زمان کاری آن ماشین در یک شیفت کاری تعریف می‌شود:

این نسبت معمولاً به دلایلی مانند خرابی و توقف ماشین‌آلات یا زمان‌های انتظار از ٪100 کمتر است.

 نرخ عملکرد یک ماشین به صورت نسبت خروجی واقعی ماشین به خروجی برنامه‌ریزی شده برای آن (بر اساس حداکثر زمان در دسترس در یک شیفت کاری و حداکثر سرعت آن ماشین) محاسبه می‌شود:

خروجی پیش‌بینی شده برای یک شیفت / خروجی واقعی در یک شیفت = نرخ عملکرد ماشین در یک شیفت

این نسبت به دلیل وجود توقف‌های کوتاه مدت و یا سرعت پایین ماشین‌آلات نسبت به حداکثر سرعت همواره از ٪100 کمتر است.

 نرخ کیفی محصولات تولید شده در یک شیفت برابر است با نسبت محصولات تولید شده در یک شیفت که با مشخصه‌ها و استانداردهای تعریف شده هماهنگ هستند به کل محصولات تولید شده توسط آن ماشین در یک شیفت کاری:

از آنجا که معمولاً بخشی از تولیدات یک ماشین ضایعات بوده و باید دور ریخته شوند و بخشی دیگر نیاز به دوباره‌کاری دارند تا با ویژگی‌های کیفی تعریف شده هماهنگ شوند اندازه این نسبت از ٪100 کمتر است.

شکل زیر این مفهوم را به خوبی نشان می‌دهد:

  بقیه مطالب در ادامه مطلب


روش OEE به مفهوم  Total Productivity Management (TPM)نیز بسیار نزدیک است. TPM اولین بار در سال 1971 در ژاپن مطرح شد و مفاهیم آن امروزه به طور گسترده‌ای در سراسر جهان به کار گرفته می‌شوند. به کارگیری TPM به معنای استفاده از روش‌های بهبود مستمر برای کاهش سیستماتیک سطح ضایعات در کارخانه است. این روش‌ها معمولاً بر کاهش ضایعات مربوط به ماشین‌آلات تمرکز می‌کنند. به علاوه ضایعات مربوط به خط تولید یا عملیات لجستیک نیز مد نظر قرار می‌گیرند. تفاوت شرایط واقعی و شرایط ایده آل در وجود ضایعات است. کارگران بخش تولید یا نگهداری هر روز با این ضایعات روبرو هستند. TPM به معنای تولید در حداکثر سطح بهره‌وری بوده و یک استراتژی برای بهبود اثربخش کل سازمان به شمار می‌رود. این استراتژی بر روش‌هایی برای تولید حجم بیشتری از محصولات با ماشین‌آلات و تجهیزات فعلی تأکید دارد. TPM به دنبال ایجاد یک محیط تولیدی ایده‌آل است که در آن ازکارافتادگی ماشین‌آلات، ضایعات یا کیفیت پایین محصولات، آسیب‌دیدگی یا مشکلات جسمی برای کارگران وجود ندارد. به وجود آوردن چنین محیطی با اعمال روش‌های بهبود مستمر و با متعهد بودن هر کارمند از اپراتورهای سالن‌های تولیدی تا بالاترین سطح مدیریت امکان‌پذیر خواهد بود.

 از ابزار OEE شرکت تولیدکننده و نیز مشتریان و تأمین‌کنندگان آن نیز سود می‌برند. این همراهی دو طرفه باعث افزایش سوددهی تجهیزات تأمین‌کنندگان شده و با کاهش هزینه‌های نگهداری تجهیزات سود بیشتری را برای مشتریان به دنبال خواهد داشت. ماهیت فعالیت در این متدولوژی بر اساس شیوه سودمند استفاده از تیم‌های چند منظوره حل مسئله می‌باشد. این تیم‌ها در دراز مدت می‌توانند به یک اندازه مشتری و تأمین‌کننده را ارتقا دهند.

مزایای OEE را می‌توان به طور خلاصه در چند مورد زیر خلاصه نمود:

·   بالا بردن دسترسی به تجهیزات، بهره‌وری عملکرد و هم‌چنین نرخ کیفی که همگی درجهت OEE بهینه و بهبود بخشیدن به تولید می‌باشند.

·     بهبود فرهنگ کار تیمی در راستای بهبود عملکرد مدیریت و بهره‌وری

·     بهبود مهارت‌های نگهداری و تعمیرات اپراتورها، تکنسین‌ها و مهندسان

·     افزایش نرخ کیفی با کاهش خرابی تجهیزات (کاهش دوباره‌‌کاری و ضایعات)

·     بهبود توان عملیاتی تجهیزات در گلوگاه‌ها برای بالا بردن ظرفیت تولید کارخانه که می‌تواند نیاز به افزایش تعداد تجهیزات را کم کند.

·     تمرکز روی منابع اقدامات اصلاحی که باعث شناسایی سریع نگهداری‌های پایدار می‌شود.

·     افزابش کار تیمی بین پیمانکاران نت و تولیدکنندگان در جهت یافتن راه‌های پایدار برای رفع توقف تجهیزات

·   کاهش زمان و تعداد تعمیرات تکراری، مصرف کمتر لوازم یدکی و کمتر شدن هزینه خدمات که همه در کنار هم هزینه عملکرد کارخانه را بهبود می‌بخشند.

·     کاهش نیاز به پرسنل تعمیرکار برای تعمیر تجهیزات و ماشین آلات

·   با درگیر شدن اپراتورها در جهت جلوگیری از خرابی‌های روزانه تیم نگهداری و تعمیرات بزرگ‌تری به وجود خواهد آمد. (حرکت به سوی TPM)

·     نمایش سریع و دقیق ضایعات به وجود آمده در سیستم

·     سیستم ثبت اطلاعات و گزارش‌دهی قوی

·     توجه مستمر و دائمی به همه اجزایی که در افزایش بهره‌وری سازمان موثرند.

·     دسترسی سریع مدیریت به اطلاعات مورد نیاز

نرم‌افزار OEE از انعطاف‌پذیری زیادی برخوردار بوده و تقریباً در همه محیط‌های تولیدی می‌تواند به کار گرفته شود. اجزای این نرم‌افزار بدون نیاز به برنامه‌نویسی‌های پیچیده و به دلخواه کاربر برای اندازه‌گیری پارامترهای گوناگون قابل تنظیم هستند. این نرم‌افزار هم‌چنین بسیار کاربرپسند طراحی شده، به طوری که برای انجام محاسبات OEE تنها لازم است هر روز مقداری داده توسط کارگران و یا سرپرستان در فیلدهای از پبش تعیین شده وارد شوند. طراحی نرم‌افزار به گونه‌ای استاندارد انجام گرفته که احتمال بروز خطا در کار با آن به حداقل برسد و همه کاربران بتوانند به راحتی با آن ارتباط برقرار نمایند.

نرم‌افزار OEE، اثربخشی ماشین‌آلات را مشخص کرده و دیدگاهی در مورد ظرفیت واقعی ماشین‌آلات و تجهیزات و ضایعات پنهان آنها در اختیار مدیریت قرار می‌دهد.

  OEE می‌تواند آن چه را که واقعاً در سالن‌های تولیدی روی می‌دهد به نمایش درآورد و هم‌چنین کارگران را در مستندسازی و ثبت میزان ضایعات و نحوه عملکرد ماشین‌آلات و تجهیزات یاری نماید. به این ترتیب مشخص می‌شود که کدام یک از انواع شش‌گانه ضایعات که در بالا به آنها اشاره شد باید مورد بررسی‌های دقیق‌تر قرار گرفته و اقداماتی برای کاهش آن برنامه‌ریزی شود.

افزایش اثربخشی یک ماشین قبل از هر چیز بر کارکنان بخش تولید اثرگذار است، بنابراین این افراد اولین کسانی هستند که باید در محاسبه نسبت OEE و تلاش برای بهبود آن و کاهش مستمر ضایعات دخالت داده شوند. به این ترتیب کارگران با جنبه‌های فنی ماشین‌آلات و نحوه پردازش مواد توسط آنها آشنا شده و بر کاهش ضایعات و افزایش اثربخشی تجهیزات متمرکز خواهند شد.

این نرم‌افزار در صنایع گوناگون از جمله صنایع غذایی، اتومبیل، الکترونیک، فولاد، آلومینیوم و مس، صنایع فلزی، پلاستیک، دارویی و ساخت‌وساز به کار گرفته شده و نتایج مثبتی را برای کارخانه ها به همراه داشته است. برای مطالعه نمونه‌هایی از کاربردهای این نرم‌افزار در صنایع مختلف اینجا را ببینید.



  • بک لینک | قالب وبلاگ | گسیختن